Safe and Sustainable Urban Transport

International Seminar

Period Monday, September 23rd – Monday, September 23rd, 2013
Location Płock, Poland

Sprawozdanie z seminarium pt.
„Bezpieczny i zrównoważony transport miejski”

W dniu 23 września 2013 r. w auli płockiego Ratusza odbyło się międzynarodowe seminarium pn. Bezpieczny i Zrównoważony Transport Miejski. które zostało zorganizowane przez Międzynarodowe Centrum Rozwoju Lokalnego CIFAL Płock w ramach Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu i Dnia bez Samochodu..
Seminarium miało na celu zapoznanie uczestników z konkretnymi projektami, zarówno tymi o perspektywie międzynarodowej,  jak i tymi o charakterze lokalnym, które mają za zadanie zachęcić mieszkańców miast do zmiany niekorzystnych dla zdrowia przyzwyczajeń i wybrania alternatywnych, ekologicznych środków podróżowania: chodzenia pieszo, jazdy na rowerze, czy korzystania z komunikacji publicznej.
Jako prelegenci w seminarium wzięli udział: dr Dominika Dzwonkowska z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, dr Krzysztof Buczkowski - Prezes CIFAL Płock, Marcin Gromadzki reprezentujący firmę Public Transport Consulting, Allan Alaküla z Urzędu Miasta Tallina, Janusz Majchrzak - Prezes Komunikacji Miejskiej w Płocku oraz Jacek Ambroziak - Pełnomocnik Prezydenta Miasta Płocka ds. Transportu Publicznego i Inżynierii Ruchu Drogowego.
Blisko 70-osobową grupę uczestników seminarium, wśród których znaleźli się m.in. przedstawiciele władz lokalnych, organizacji pozarządowych, reprezentanci uczelni, prasy oraz lokalnej społeczności, a także młodzież z płockich szkół, powitał dr Krzysztof Buczkowski. W krótkim wprowadzeniu przedstawił prelegentów oraz tematy i cele spotkania.
Jako pierwsza głos zabrała dr Dominika Dzwonkowska, która opisała koncepcję zrównoważonego transportu, skupiając się jednocześnie na poszczególnych jej aspektach takich jak sfera środowiskowa, społeczna i gospodarcza. W swoim wystąpieniu uwzględniła szereg czynników charakteryzujących ideę zrównoważonej mobilności, które przyczyniają się do minimalizowania negatywnych skutków tradycyjnego transportu. Dr Dzwonkowska przybliżyła również uczestnikom najciekawsze przykłady w promowaniu zrównoważonego transportu w Europie, mówiąc m.in. o centrach miast zamkniętych dla samochodów w niedzielę (Paris Respire) czy pobieraniu opłat za wjazd do centrum (Londyn).
Następnym prelegentem był dr Krzysztof Buczkowski, Prezes CIFAL Płock. Zaprezentował on projekt  Komisji Europejskiej ENDURANCE, którego płocki CIFAL jest polskim liderem. Głównym celem projektu ENDURANCE jest merytoryczne wsparcie miast przy przygotowaniu i wdrażaniu Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej poprzez stworzenie sieci wymiany doświadczeń, która umożliwi dostęp do najlepszych praktyk w 25 krajach europejskich. Projekt ENDURANCE, który skupia 25 partnerów (Liderami Projektu są min. ICLEI – Niemcy, Mobiel 21 – Belgia, Rupprecht Consult – Niemcy, POLIS – Belgia), jest realizowany przez wszystkie kraje Unii Europejskiej i Norwegię. Każdy kraj ma stworzyć narodową sieć wymiany doświadczeń w zakresie szeroko rozumianego transportu miejskiego (w sumie w projekt zostanie zaangażowanych 250 europejskich miast). ENDURANCE zbuduje 25 sieci krajowych i ogólną Europejską Sieć korzystając z istniejącej struktury EPOMM (Europejska Platforma Zarządzania Mobilnością). Główną korzyścią wynikająca z projektu będą narzędzia służące wsparciu Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej, które będą utrzymywane przez EPOMM również po zakończeniu projektu ENDURANCE.
Dr Buczkowski zwrócił ponadto uwagę na korzyści płynące z łączenia różnych środków transportu i rezygnowania z samochodu jako głównego środka przemieszczania się po współczesnych miastach. Prelegent podkreślił, że aktywność w różnorodności komunikacyjnej czyli preferowanie komunikacji publicznej, roweru lub poruszania się pieszo wiąże się nie tylko z ochroną środowiska, poprzez zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery, ale także z konkretnymi oszczędnościami – tak dla własnego budżetu, bo rower czy autobus są tańsze niż ciągle drożejące paliwo, jak i budżetu państwa. Dodatkowym i nie mniej ważnym pożytkiem z „multimobilności”, który wskazał dr Buczkowski, jest poprawa stanu zdrowia osób wybierających rower lub spacer zamiast samochodu. Podkreślił także, że korzyści zdrowotne płynące ze zrównoważonego transportu miejskiego nie muszą przejawiać się jedynie w aspekcie poprawy kondycji fizycznej, gdyż decyzja o wyborze alternatywnych dla samochodu środków transportu jak choćby komunikacja publiczna wpłynie zauważalnie na zmniejszenie natężenie ruchu aut osobowych, co bez wątpienia przyczyni się do „odkorkowania” ulic i w efekcie obniżenia poziomu stresu wynikającego z zatorów komunikacyjnych, a to będzie miało zbawienny wpływ na naszą kondycję psychiczną.
W kolejnej części seminarium wystąpił Marcin Gromadzki, który na wstępie przystąpił do porównania sposobów planowania transportu miejskiego w „starych” krajach Unii Europejskiej z planami transportowymi w Polsce. Wskazał na niewłaściwe rozwiązanie w kraju, wedle którego na mocy ustawy z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym obowiązki planowania transportu ograniczono wyłącznie do transportu publicznego. Transport miejski, jak przekonywał Pan Gromadzki, powinno się traktować w sposób zintegrowany, tak jak ma to miejsce w krajach Unii Europejskiej, gdzie tendencją jest sporządzanie, poza planami zrównoważonego transportu dla obszarów miast i aglomeracji, także planów transportu dla dużych przedsiębiorstw i innych źródeł intensywnego ruchu pasażerskiego, zwanych planami mobilności, których głównym celem jest zmniejszenie liczby osób podróżujących samochodem pojedynczo. Z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju w Polsce kluczowe znaczenie ma bowiem nie tylko oddziaływanie na transport publiczny, ale także prywatny, realizowany własnymi samochodami osobowymi.
To właśnie ten transport, jak stwierdził Marcin Gromadzki, jest przyczyną powstawania największych zagrożeń dla prawidłowego funkcjonowania miast i w związku z tym wymaga podejmowania działań równoważących jego rozwój. O potrzebie takiej świadczy praktyka wysoko rozwiniętych krajów Unii Europejskiej, które jako pierwsze doświadczyły negatywnych skutków masowego rozwoju motoryzacji indywidualnej.
W dalszym punkcie swojego wystąpienia prelegent dokonał krytycznej analizy treści planów transportowych określonych w art. 12  ust. 1 o publicznym transporcie zbiorowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu planowania zrównoważonego rozwoju publicznego transportu  zbiorowego. W strukturze przywołanych dokumentów wyróżnił część diagnostyczną i część planistyczną, podkreślając jednocześnie, że konieczność uwzględniania wszystkich wyszczególnionych w ustawie czynników kształtujących treść i zakres planu transportowego skutkuje nadmiernie rozbudowaną częścią diagnostyczną, która staję się de facto powieleniem i zebraniem w jednym miejscu treści z szeregu obowiązujących dokumentów. Wspomniana sytuacja ma negatywny wpływ na kształtowanie organizacji rynku przewozów w Polsce.
Jednego z ciekawszych zagadnień wprowadzania w życie planów zrównoważonej mobilności miejskiej dotyczyła prezentacja Allana Alaküla, Dyrektora Biura Funduszy Europejskich Urzędu Miasta Tallina. Prelegent mówił o korzyściach płynących dla miasta Tallina z bezpłatnego transportu dla osób zameldowanych, dzięki czemu liczba mieszkańców od początku 2013 r. wzrosła o 11 tys. i liczba ta ciągle wzrasta. A większa liczba mieszkańców oznacza, iż miasto zyskuje większy przychód od podatku dochodowego od osób prywatnych, który jest głównym źródłem finansowania transportu publicznego. Według szacunków, miasto otrzymuje prawie 1 milion Euro rocznie z podatku dochodowego za każdy 1000 mieszkańców przy koszcie utrzymania bezpłatnego transportu publicznego sięgającym 12 milionów Euro.
Wstępna ocena eksperymentu jest pozytywna bo już 21 proc. mieszkańców Tallina deklaruje, że o wiele częściej korzysta z transportu miejskiego niż poprzednio, a aż 68 proc. przyznaje, że jest on ich głównym środkiem komunikacji.
Okazuje się, że przykład Tallina jako miasta, w którym transport miejski jest bezpłatny, nie jest jedyny. W swojej prezentacji Pan Alaküla wspomniał, że Tallin wraz z Aubagne (Francja) tworzą Europejską Sieć Bezpłatnego Transportu Publicznego dla miast, skupiając ekspertów i lokalnych decydentów. Wśród partnerów zaangażowanych w tę współpracę znajdują się również miasta z Belgii, Hiszpanii czy Niemiec. Dla niektórych słuchaczy zaskakująca mogła być informacja, że podobne działania mają miejsce także w Polsce – pionierami są tu Ząbki, Nysa i Żory.
Jako kolejny głos zabrał Janusz Majchrzak, Prezes Komunikacji Miejskiej w Płocku. W swojej prezentacji skupił się na opisie modernizacji jaka miała miejsce w sferze transportu publicznego w Płocku. Zmieniony został układ komunikacyjny w mieście, który wprowadził nową konfigurację tras linii i częstotliwości kursowania pojazdów, podział stref oraz taryfę przewozową. Dzięki pozyskanym środkom unijnym możliwa była realizacja projektu pn. „Poprawa systemu transportu publicznego poprzez zakup nowoczesnego taboru wraz z niezbędną infrastrukturą przez Komunikację Miejską – Płock Sp. z o.o.”. Realizacja projektu pozwoliła na wdrożenie innowacyjnych rozwiązań, które mają zastosowanie w nowoczesnym transporcie publicznym.
Do unowocześnień wymienionych w prezentacji zaliczyć należy: zakup 15 nowych autobusów z klimatyzacją kabiny kierowcy i przedziału pasażerskiego, wyposażonych w ekonomiczne silniki spełniające najwyższe normy ekologiczne oraz przystosowanych do przewozu osób niepełnosprawnych, a także montaż biletomatów w całym taborze KM – Płock, co pozwoliło pasażerom na zakup biletów w sposób nieograniczony. Każdy pojazd posiada również system monitoringu wewnętrznego i zewnętrznego.
Ciekawą nowością, o której mówił Pan Majchrzak, jest także system dźwiękowej zewnętrznej informacji pasażerskiej inicjowanej z pilota. Osoby niewidzące i słabo widzące oczekujące na przystanku przy jego użyciu mogą wywołać komunikat głosowy informujący o linii i kierunku jazdy nadjeżdżającego autobusu. Warte wspomnienia jest również wdrożenie systemu zarządzania flotą, którą wyposażono w moduły GPS oraz autokomputery, co umożliwiło monitorowanie w trybie online pojazdów w zakresie realizacji rozkładów jazdy. System ten daje możliwość podejmowania szybkich działań korygujących w przypadku wystąpienia znacznych zakłóceń w realizacji zadań przewozowych. Dzięki systemowi także rozszerzona została informacja pasażerska o mobilną aplikację pod nazwą MyBus, przeznaczoną na urządzenia przenośne, która pozwala na śledzenie w trybie rzeczywistym aktualnego położenia autobusu oraz podaje rzeczywisty czas przyjazdu autobusów na wybrane przystanki.
Ostatnim wystąpieniem była prezentacja Jacka Ambroziaka, Pełnomocnika Prezydenta Miasta Płocka ds. Transportu Publicznego i Inżynierii Ruchu Drogowego. W prezentacji zatytułowanej „Transport publiczny w Płocku – wczoraj, dziś, jutro…” przedstawił on zmiany jakie dokonywały się na przestrzeni lat w Płocku w zakresie transportu publicznego. W części zamykającej swoje wystąpienie Pan Ambroziak nakreślił wyzwania stojące przed miastem w dziedzinie transportu oraz wskazał kierunek polityki transportowej miasta na najbliższe lata.
Niewątpliwie dużym walorem seminarium była możliwość wymiany poglądów w ramach dyskusji przewidzianej na zakończenie spotkania. Podczas panelu dyskusyjnego, który cieszył się żywym zainteresowaniem, prelegenci odpowiadali na pytania przybyłych gości. Merytorycznych i wyczerpujących odpowiedzi w kwestii przygotowywania planów transportowych udzielał Marcin Gromadzki. Ogromne zainteresowanie wzbudziła również idea darmowej komunikacji miejskiej, czego dowodem były liczne pytania skierowane do zagranicznego prelegenta z Tallina.
Wszyscy uczestnicy seminarium otrzymali specjalną publikację przygotowaną przez CIFAL Płock pn. Innowacja i Rozwój, opisującą nowoczesne rozwiązania promujące koncepcję zrównoważonego transportu.


Additional documents are available for this event:

registration form.pdf
Safe and sustainable urban transport - agenda.pdf
photogallery.pdf